Van woordenlijst naar kennisarchitectuur

We zijn deze groep begonnen met een zoektocht naar de vorm van een Gemeentelijk Gegevenswoordenboek. Gaandeweg groeide dit uit tot een bredere verkenning van de kennisstructuur achter informatiesystemen. Daarbij kwamen vragen op als: Wat betekenen begrippen echt? Hoe hangen ze samen? En hoe vertaal je die betekenis naar API’s, gegevensmodellen en user interfaces?

Ontologie als fundament

Inmiddels spreken we van een ontologie: een formele, expliciete specificatie van concepten en hun onderlinge relaties. Een goede ontologie vormt de stabiele basis voor begrippenkaders, gegevensmodellen, mappings én softwareontwikkeling. Ze biedt een gemeenschappelijke taal en verbindend raamwerk tussen domeinen, standaarden en systemen.

Ontologica

Onder de naam Ontologica hebben we onze inzichten, modellen en werkende prototypetools gebundeld tot een universele en praktische aanpak voor kennisgedreven informatievoorziening.
In aanvang zal dit vooral een perfecte meetlat zijn om de wirwar van alle bestaande gegevensmodellen in kaart te brengen en om deze te kunnen analyseren en vergelijken.

Het bestaat uit:

• Een conceptueel raamwerk voor kennisrepresentatie
• Een methode om domeinen, processen en modellen te analyseren en structureren
• Een set tools om termen, relaties en structuren vast te leggen in eenvoudige vormen (zoals SQL, RDF, JSON)

Ontologica is nog geen kant-en-klaar product, maar ideaal voor Open Source doorontwikkeling.

Het is dus een ontdekkingsreis, resultaat van een paar jaar praktijkervaring, analyse en ontwerpwerk. We willen het graag mede met de CG-community doorontwikkelen.
Het blijft bewust dicht bij de taal van gebruikers en systemen. De kernmodellen zijn lichtgewicht maar krachtig, en sluiten goed aan op open standaarden. De tools zijn in opbouw, en worden iteratief getest op herbruikbaarheid, eenvoud en interoperabiliteit.

Er valt veel over te vertellen en in een serie artikelen lichten we graag de opbouw van Ontologica stapsgewijs toe — van de basisprincipes tot toepassingen in standaarden en softwareontwikkeling. Deze artikelen beschrijven Ontologica en de raakvlakken met nu lopende lokale en landelijke initiatieven.

• Ontologie is kinderspel: hoe we al van jongs af aan dingen benoemen, beschrijven en verbinden
• Van Gegevenswoordenboek naar Ontologie: voortschrijdend inzicht en de semiotische driehoek
• De verborgen eenvoud onder gegevensmodellen: Term - Relatie - Term: de universele basis om gegevensstructuren op te bouwen, het TRT-model
• Tien universele relaties tussen dingen: vereenvoudiging van de veelheid aan benamingen voor relaties, het R10-model
• Ontologica voor Common Ground: naar coherente API's en ontologie-gedreven software-ontwikkeling
• Ontologica en internationale standaards: de verhouding tot RDF, SKOS en OWL
• Ontologica en Nederlandse standaards: een meetlat voor SBB, MIM, NORA en GEMMA
• Ontologica en GGM: het semantische voorportaal van de logische gegevensmodellen van GGM
• Ontologica en NL-DesignSystem: UI-elementen uit de ontologie afleiden
• Ontologica en Open Source: aansluiten op het Open Source gedachtegoed
• De toolset van Ontologica: gegevenswoordenboek, viewer, manager, API's en uiteindelijk een SDK

Neem gerust [contact](mailto:marcel@ccgov.nl?subject=Vraag over Ontologica op Common Ground) op als er nu al vragen leven over de deelonderwerpen.