Ontologie is kinderspel

Wat een 'ontologie' precies is, zal voor velen niet duidelijk zijn. Iets met filosofie en onze waarnemingen van dingen in de werkelijkheid, iets met informatica, iets met taal? Het boek Dageraad van Rik Smits uit 2009, met de ondertitel 'Hoe taal de mens maakte', geeft mooie aanknopingspunten om de term 'ontologie' te begrijpen.

Universeel groeipad voor kennis

In het boek beschrijft Smits hoe vrijwel alle kinderen al op jonge leeftijd reageren op hun omgeving. Ze kijken rond in hun wereld en al snel gaan zij dingen aanwijzen: die, die, die.

Ze gaan dingen benoemen en geven daar hun eerste woordjes aan: mamma, pappa. Ze benoemen een enkel ding nog met een algemene naam: bloem, vliegtuig, hond. Of het geluid dat het maakt: woef. Later wordt dat Bello, de naam van het werkelijke 'exemplaar'.

Dingen kan je herkennen, speelgoed is rood, vierkant, klein. Er blijkt samenhang: de juffrouw van de klas, de auto die van oma en opa is.

Ook gaan zij de samenstelling zien van de dingen: een auto met wielen, stuur en motor, een huis gemaakt van Lego, een boterham met worst. Of kunnen ergens een groepje van maken, alle poppetjes op een rij. Ze kunnen ontdekken en vertellen wat de werking van dingen is: eten, lopen, aan-uit, rondtrappen op je fiets, de deksel opendoen. Eigenschappen zoals warm/koud, vlug/langzaam of hard/zacht worden bij het gebruik duidelijk. Tot slot maken zij kennis met regels: wat mag en kan wel en wat niet.

Later leren kinderen om kenmerken van dingen met hele zinnen te beschrijven. Al opgroeiend doen zij steeds meer ervaring op met groepjes en verzamelingen: het hockeyteam, voetbalplaatjes, gereedschap in een computergame. Zo leren zij dat taal en kennis nodig is om uiteindelijk samen te spelen, leren en werken.

Alle kinderen in de wereld volgen deze ontwikkeling naar volwassenheid - in welke taal dan ook - en de ondertitel van het boek onderstreept dat: 'Hoe taal de mens maakte'.

Ontologie: een formele beschrijving

Dat groeipad bevat alle elementen en daarmee is ontologie dus een wat abstract woord voor iets dat iedereen van nature al doet. Alleen leg je dat in een formele ontologie gestructureerd vast, met duidelijke spelregels en afspraken. Dat is ook wat informatie-architecten doen: structuur brengen in de informatie over de relevante dingen in een bepaald domein.

Een goede ontologie vormt voor informatici een stabiele basis voor begrippenkaders, gegevensmodellen, mappings én softwareontwikkeling. Ze biedt een gemeenschappelijke taal, als meetlat én verbindend raamwerk tussen domeinen, standaarden en systemen.

Ontologica bouwt aan deze basis: structuur, betekenis en gedrag vanuit één kennisbron, een duurzaam fundament voor informatiemodellen, interfaces en softwarecomponenten.

Boekverwijzing

Titel: Dageraad – Hoe taal de mens maakte
Auteur: Rik Smits
Uitgave: 2009
EAN: 9789046803899