Update Common Ground-showcase: het Huishoudboekje

Gemeentelijke vertegenwoordigers, VNG en VNG Realisatie werken samen aan een meerjarige transitiestrategie voor Common Ground. Deze strategie moet gemeenten, ketenpartners en marktpartijen houvast bieden bij die transitie. De focus daarbij: aantonen dat Common Ground werkt in de praktijk. Dat gebeurt - onder meer - aan de hand van ‘showcases’. Twee van die showcases zijn Registratie Vakantieverhuur en het Huishoudboekje. Het plan is om deze toepassingen in 2021 volledig Common Ground-proof en voor alle gemeenten beschikbaar te maken. En daarbij in kaart te brengen welke randvoorwaarden hiervoor precies moeten worden vervuld. We vroegen Bauke Huijbers, product owner van het Huishoudboekje, wat daar allemaal bij komt kijken.

Overzicht en rust voor inwoners met geldzorgen

Mensen met geldzorgen krijgen met het Huishoudboekje grip op hun financiële situatie. Huijbers: “Het is een middel om mensen te ontzorgen die zeer waarschijnlijk in de schulden gaan raken, of die net uit de schulden zijn.” Een gemeente kiest zelf wie kan meedoen, bijvoorbeeld: statushouders, werklozen, flexwerkers of huurders met een huurachterstand.

Het werkt als volgt: een inwoner geeft bij de gemeente aan gebruik te willen maken van het Huishoudboekje. Een gemeentemedewerker helpt met een budgetplan. Inkomsten en uitgaven aan vaste lasten worden op een rij gezet, en zo wordt een vast, vrij te besteden bedrag per periode uitgerekend. De inkomsten worden op een derdengeldrekening van de gemeente gestort. Van die rekening worden de vaste lasten geïncasseerd. Het vrij te besteden bedrag - of: leefgeld - gaat naar de inwoner. Is er even niet voldoende geld om de vaste lasten te betalen? Dan schiet de gemeente dat tijdelijk voor, met behulp van roodstand op de derdengeldenrekening.

Het Huishoudboekje is géén vervanging van de schuldhulpverlening, legt Huijbers uit. Het Huishoudboekje zorgt vooral voor overzicht, rust en stabiliteit. Het gebruik is laagdrempelig: inwoners geven zelf aan wanneer ze willen starten, hoeven daarna zelf niets te doen en kunnen op ieder moment stoppen met hun deelname. Het overzicht van hun inkomsten en uitgaven kunnen ze met eigen inloggegevens inzien via een website.

“Gemeenten kunnen met het Huishoudboekje in dezelfde tijd en tegen lagere kosten veel meer mensen ondersteunen dan met klassieke software voor schuldhulpverlening”, vertelt Huijbers. Onder andere doordat zoveel mogelijk handelingen geautomatiseerd zijn. Bijkomende voordelen voor inwoners en gemeenten: het voorkomen van huisuitzettingen, afsluiten van gas, elektriciteit en water en uitsluiting van zorgverzekering.

Een pilot én een nieuwe Common Ground-proof versie

Gemeente Utrecht ontwikkelde in de afgelopen drie jaar een pilotversie van het Huishoudboekje. Deze pilotversie wordt momenteel door meer dan 130 Utrechters en 4 Rotterdammers gebruikt. VNG Realisatie nam in juni van dit jaar de ontwikkeling over. Om het Huishoudboekje schaalbaar, herbruikbaar en toekomstbestendig te maken, wordt gewerkt aan een nieuwe versie, die voldoet aan de architectuur- en realisatieprincipes van Common Ground. Het bouwen van een nieuw product naast het oude, is overigens één van die principes.

Behalve Utrecht zijn ook gemeenten Rotterdam en Nijmegen betrokken bij de ontwikkeling van het Huishoudboekje. VNG Realisatie ondersteunt hen daarbij. Is de nieuwe, schaalbare versie acceptabel voor gemeenten? Dan is het tijd voor de volgende stap: Utrecht, Rotterdam en Nijmegen aansluiten op deze versie.

Schaalbaar maken en inzichten delen

Bij het schaalbaar maken van de nieuwe versie wordt voortdurend tussentijds getoetst bij de 3 initiatiefnemers (Utrecht, Rotterdam en Nijmegen), andere geïnteresseerde gemeenten en ketenpartners, zoals de Belastingdienst en het ministerie van SZW. Wat is ervoor nodig om het product zó vorm te geven, dat het past bij de wensen en mogelijkheden van gemeenten? En welke hobbels, vragen en afhankelijkheden komen daarbij kijken?

Denk bijvoorbeeld aan de wens van gemeenten om zoveel mogelijk ontzorgt te worden bij het in gebruik nemen van het product: in hoeverre en op welke manier kan hieraan worden voldaan? Of aan het aansluiten op de Basisregistratie Personen (BRP): daar is nog geen landelijke standaardvoorziening voor, wat ertoe leidt dat een gemeente kosten moet maken voor een lokale oplossing om het Huishoudboekje te gebruiken, vertelt Huijbers.

De 3 initiatiefnemers komen in ieder geval elke 2 weken bij elkaar in een Sprint Review met het ontwikkelteam. Daarnaast vinden geïnteresseerde gemeenten en ketenpartners elkaar tijdens een maandelijkse demonstratie.

Inzichten en geleerde lessen worden door het ontwikkelteam zorgvuldig gedocumenteerd, en gedeeld met andere gemeenten en VNG Realisatie. Dat zorgt voor extra werk - “dat is het lot van een showcase zijn” - maar het levert vooral ook veel op, zegt Huijbers: “Het is heel goed om met elkaar ervaringen uit te wisselen. En om al die verschillende behoeften in kaart te brengen, en samen te kijken hoe je die bij elkaar brengt.”

Meld je aan voor de maandelijkse demo

Wil je meer weten over het Huishoudboekje en wat jij ermee kunt doen? Meld je dan aan voor de maandelijkse demonstratie. Je krijgt een update over de strategische roadmap, kennis en ervaringen van gebruikers en een demonstratie van de applicatie in ontwikkeling. Jouw vragen, ideeën en feedback zijn welkom. Houd de Common Ground-agenda in de gaten voor precieze data en tijden. Aanmelden? Stuur dan een e-mail aan Pieter in ’t Hout: p.in.t.hout@utrecht.nl.

Het Huishoudboekje wordt ontwikkeld met hulp van de VNG. De VNG ondersteunt gemeenten bij het voorkomen en oplossen van schulden bij hun inwoners. Dat gebeurt vanuit 3 pijlers: bestuurlijke uitgangspunten, wetstrajecten én projecten en initiatieven zoals het Huishoudboekje.