Plug and Play Dienstverlening en Common Ground

Soms droom ik wel eens van een overheid die perfecte digitale dienstverlening levert en persoonlijk aanspreekbaar is. Ik droom soms ook van een overheid die gewaardeerd en gerespecteerd wordt door de burgers. Van burgers die denken: 'De overheid dat zijn wij!'

Tussen droom en daad staan vaak wetten en in de weg en praktische bezwaren. En vooral ook gevestigde belangen. Daarom ben ik heel blij met 'Samen organiseren' en 'Common Ground'. 'Samen organiseren' gaat er vanuit dat we als gemeenten gezamenlijk kracht gaan ontwikkelen: een keer ontwikkelen en 380 keer benutten, dat is het idee. 'Common Ground' is er op gericht om dat handen en voeten te geven.

'Common Ground' is het gemeenschappelijke veld waarbinnen we het stelsel ontwikkelen. We organiseren daarvoor begin maart een 'Fieldlab': maandag beginnen, een hele week hard werken en vrijdag opleveren. Natuurlijk kunnen we geen volmaakt systeem bouwen in een week. Maar we moeten er wel zicht op krijgen. 'Common Ground' moet het fundament leggen voor een perfecte dienstverlening. Voor een open stelsel dat ruimte biedt aan allerlei creatieve en zeker ook nieuwe (markt-)partijen die slimme dingen bedenken voor inwoners, ondernemers en overheid.

En de dienstverlening dan? Wordt het allemaal eenheidsworst? Wordt er eindeloos gebakkeleid over de vraag hoe het basiswerkproces eruit moet zien?
In mijn zoektocht stuitte ik op een boek dat uitgaat van de MAD-principes: Modulair, Agile en Decentraal. Eigenlijk schetst dit boek hoe je de Common Ground' zou moeten inrichten. Lees maar eens 'Vertrouwen in de slimme samenleving' van Sander Klous en Nard Wielaart. Mooi. Slim. Niet gek (MAD), maar eerder 'te gek'.

Moet iedere gemeente dan zelf aan het werk gaan om op de 'Common Ground' de eigen basiswerkprocessen in te richten? Of kunnen we daar ook in samenwerken? In mijn dromen werken we allemaal met modules van hetzelfde formaat. De minimale variant moet in een handomdraai beschikbaar zijn, ('Plug and play'). Deze noemen we de '+1-gemeente'. Omdat niet alle gemeenten hetzelfde zijn, kan ik me voorstellen, dat gemeenten op vijf blokjes van het basiswerkproces nog 3, 5 of 8 extra blokjes zetten. Ze moeten daarbij goed afwegen, hoe ver ze daarin willen gaan en of het de moeite waard is. Aanpassen van dit soort werkprocessen kan moeiteloos en zonder gedoe. Maar natuurlijk wel voor eigen rekening.
Zijn we het wiel opnieuw aan het uitvinden? In Vlaanderen bijvoorbeeld is men al heel ver met de modulaire aanpak. Zij hebben nota bene onze eigen 'basisgemeente' als fundament genomen en zijn die al vijf jaar met succes aan het ontwikkelen. Ook her in der in ons land is sprake van veelbelovende initiatieven. Het is helemaal niet erg, dat we samen aan de slag gaan met ons eigen ‘Common Ground', maar we moeten wel de slimme dingen van elders benutten en integreren. Dus: ontwikkelen met de luiken open.

Met alles wat beschikbaar is moeten we een heel eind kunnen komen. In nauwe samenspraak met al die slimme mensen en landen die ons omringen. In de week van 'Common Ground' van begin maart kunnen we het stelsel natuurlijk niet helemaal uit ontwikkelen, maar willen we stevige progressie boeken en een mooi resultaat neerzetten.

Jan Fraanje, directeur van de Vereniging Directeuren Publieksdiensten (VDP)