Nieuw meldingensysteem Amsterdam leert zelf van meldingen

Het oude meldingensysteem openbare ruimte van Amsterdam liep op haar laatste benen. Formulieren die niet goed werkten en tienduizenden meldingen die op een grote hoop in de categorie ‘overig’ terechtkwamen. Kortom: een systeem dat de hoeveelheid meldingen niet altijd aankon en regelmatig vastliep. Dat moest beter. Voor alle Amsterdammers die meldingen doen en voor de 800 medewerkers die jaarlijks deze 200.000 meldingen verwerken.

Het oude systeem was ook niet gebruiksvriendelijk. De Amsterdammer moest kiezen uit een veelvoud aan categorieën en een adres nauwkeurig noteren. Nu kan je de locatie met een stip op de kaart aangeven, ook handig voor alle pleinen en ruimtes die niet echt een adres hebben.
De gemeente Amsterdam ontwikkelt zelf de software met eigen ontwikkelteams. Zo is ook gestart met SIA, de Signalen Informatievoorziening Amsterdam. De gemeenteraad en het college besloten begin 2018 dat er per direct iets met de overlastmeldingen voor het binnenwater gedaan moest worden. Dit was een type melding dat op dat moment nog niet bestond in het oude systeem. Het bood een unieke kans om in stapjes het nieuwe systeem te gaan gebruiken voordat het helemaal klaar was en ook voor andere typen van overlast te gebruiken.

“Het werkte eigenlijk gelijk goed”, vertelt Robert de Bruin over de spannende lancering. De Bruin is als programmamanager betrokken bij de ontwikkeling en implementatie van SIA. “De gemeente Amsterdam krijgt steeds meer verschillende typen meldingen en signalen van overlast. Dat paste niet meer in de categorieën die gegeven werden in het oude formulier. Zoals dus meldingen over overlast op het water. In het nieuwe meldingensysteem zit een zelflerend algoritme dat zelf meldingen analyseert en categoriseert. Dat is een innovatie die best spannend is. Bijna 90% van de meldingen wordt nu geautomatiseerd verwerkt en doorverwezen naar de verantwoordelijke afdelingen. De overige meldingen worden nog handmatig verwerkt. Maar daar leert het systeem ook van en wordt hierdoor weer slimmer.”

Andere innovaties zijn ook in aankomst. De scanauto’s van de parkeerdienst scannen snel en accuraat alles in de straat. Hoe mooi zou het zijn als de camera’s behalve nummerplaten ook een vuilniszak op straat zouden herkennen en dan een automatische melding naar het meldingensysteem kunnen geven?

“Een vuilniszak is al met 98% zekerheid automatisch van een foto te herkennen voor het systeem”, zegt De Bruin. “Uiteraard moeten we niet naar een systeem toe dat overtredingen in de openbare ruimte koppelt aan inwoners, maar we kunnen de dienstverlening en signalering van overlast hiermee wel sterk verbeteren.”

Algoritmes en camera’s die de straat scannen. Deze ontwikkelingen zijn niet zonder controverse. “Vaak zie je een conflict van de algemene veiligheid met de individuele privacy ontstaan”, zegt De Bruin. “Waarborgen is gewenst voor de transparantie en eerlijkheid van algoritmen. Daarom werken we aan een raamwerk voor het toetsen en certificeren van algoritmen.”

Zover is het nu nog niet, maar de gemeente Amsterdam heeft voor het nieuwe meldingensysteem een backlog ontwikkeld dat voor deze ontwikkelingen in de toekomst de ruimte biedt. En volgens een Common Ground-principe kan dit systeem ook door andere gemeenten worden gebruikt en ingezet.

De Bruin: “De software is in principe beschikbaar voor iedereen en een aantal gemeenten heeft al belangstelling getoond. Dat is prachtig, maar capaciteit om ondersteuning te bieden hebben we zelf eigenlijk niet. Dat is wel een aandachtspunt binnen Common Ground dat wordt opgepakt in overleg met een aantal geïnteresseerde gemeenten.”

Hoe Common Ground is SIA nou? SIA is zelf niet ontwikkeld volgens de Common Ground-principes. “Eerlijk gezegd kwam Common Ground pas in het najaar van 2018 op ons netvlies”, zegt De Bruin. “Er is toen een zaakgericht prototype ontwikkeld met de nieuw ontwikkelde referentiecomponenten en dat werkte.”

SIA helemaal volgens de zaakcomponenten van Common Ground aanbieden is voor Amsterdam nog niet mogelijk. “Zaakgericht werken is natuurlijk een ideaalbeeld, maar wij hebben enkele tientallen legacy systemen die nog niet in die werkwijze passen maar wel met SIA gekoppeld moeten zijn. We gaan dus mogelijk een hybride periode in. Bij vervanging van die legacy-systemen moeten hun koppelingen vervolgens met NLX gaan werken volgens het Common Ground-principe.”