Meer inzicht in gegevensuitwisseling

Hoe zorg je er als gemeente voor dat je op een efficiënte en veilige manier gegevens uitwisselt en tegelijkertijd inwoners meer inzicht geeft in wat er met hun gegevens gebeurt? Dat kan onder andere door een uitwisselingsmechanisme in te zetten dat door alle overheidsorganisaties en ketenpartners kan worden gebruikt. Waarbij op meta-niveau gelogd wordt wie, wanneer, welke vraag gesteld heeft en aan wie. Met NLX wordt dit beproefd.

Diverse marktpartijen en gemeenten onderzoeken de mogelijkheden van NLX in de praktijk. Berent Daan is Directeur Onderzoek, Informatie en Statistiek van Gemeente Amsterdam en Lazo Bozarov werkt als Supply Manager Digitale Dienstverlening bij DomstadIT van Gemeente Utrecht. Wij vroegen hen allebei apart waarmee zij NLX beproeven en waarom.

Vertrouwen en veiligheid

Berent Daan vertelt waarom een voorziening als NLX nodig is. “Het is belangrijk dat we ons als maatschappij weer kunnen ontspannen over wat er met onze gegevens gebeurt. Door automatisering en schaalvergroting spelen anonimiteit en veiligheid een steeds grotere rol. Dat maakt het noodzakelijk om als gemeente techniek in te zetten, die inwoners veiligheid en vertrouwen geeft over wat er met hun persoonsgegevens gebeurt.”

Standaard voor gegevensuitwisseling

Een grote slag die veel gemeenten momenteel maken, is het opnieuw organiseren van het informatielandschap. Zowel Gemeente Amsterdam als Gemeente Utrecht werken toe naar een informatie-architectuur, waarbij gegevens zoveel mogelijk in de ‘onderste laag’ worden opgeslagen. Om ze vanuit daar weer aan verschillende toepassingen door te geven. Dan rijst natuurlijk al snel de vraag hoe je vervolgens die gegevens op een veilige manier toegankelijk maakt. Oftewel, hoe ontsluit je dat? Je hebt dan een voorziening nodig die toegang tot verschillende gegevensbronnen op een uniforme manier mogelijk maakt. Berent Daan ziet graag dat er een standaardoplossing voor gegevensuitwisseling komt en wat hem betreft staat NLX daarbij hoog op de kansenlijst.

Verbeterde samenwerking en meer transparantie

Ook de visie van Lazo Bozarov is helder: “We kunnen als gemeente nog beter samenwerken en de samenleving meer transparantie bieden als we gegevens uit applicaties bevrijden en als overheid zelf gaan beheren. Marktpartijen ontwikkelen dan de voorkant van een toepassing en gegevens blijven altijd aan de achterkant in handen van de overheid. NLX authentiseert, autoriseert en logt vervolgens de toegang vanuit de backend naar de toepassing van een leverancier. “

Meer regie op gegevens

Lazo Bozarov vindt het belangrijk om als gemeente meer eigenaarschap te nemen als het gaat om regie op gegevens. Hij licht toe: “Common Ground gaat uit van het idee om alle gegevens uit applicaties te bevrijden. Als je dan vervolgens als gemeenten nog beter samenwerkt op het gebied van gegevensuitwisseling binnen de organisatie en onderling, dan heb je een uniforme manier nodig om dit mogelijk te maken. Met NLX kan dat. NLX kan ervoor zorgen dat je als gemeente regie en eigenaarschap over gegevens houdt. Dan ga je gegevens zien als iets wat van de overheid is en dat kun je beter zelf beheren.”

Logfunctie van NLX groot voordeel

De logfunctie van NLX is een belangrijk bijkomend voordeel vindt Berent Daan. “In de BIO (Baseline Informatiebeveiliging Overheid) ben je als gemeente verplicht om aan te tonen welke gegevens voor welke toepassing worden gebruikt. Al die informatieraadplegingen moeten worden geregistreerd, zodat het gevolgd kan worden. Dit heb je ook voor audits nodig.”

Efficiency en besparing op beheer van koppelingen

**“**Een gestandaardiseerde manier voor gegevensuitwisseling levert ook efficiency op”, geeft Berent Daan aan. In het huidige informatielandschap houden gemeenten diverse typen ESB-oplossingen en meerdere gateways met verschillende protocollen in de lucht. Dat vraagt veel overhead en specialistische kennis. Zowel voor het maken als het beheren van koppelingen. Als je in plaats daarvan kiest voor een standaard ten aanzien van gegevensuitwisseling, dan bespaar je op korte termijn al veel tijd en geld.

Controleerbaar, toepasbaar en veiliger door Open Source

Dat NLX open source is, vindt Berent Daan een groot voordeel: “Hiermee wordt het controleerbaar hoe een oplossing werkt qua veiligheid en zorgvuldigheid ten aanzien van gegevensverwerking.”  Wanneer inzichtelijk is hoe een oplossing is opgebouwd, dan wordt de oplossing toepasbaar voor iedereen. Zowel voor gemeenten als voor marktpartijen en andere overheidsorganisaties die applicaties voor gemeenten ontwikkelen. En als er een standaard voor gegevensuitwisseling is, dan kunnen leveranciers hun oplossingen hier ook makkelijker op aansluiten. Daarom is het zo belangrijk om samen met marktpartijen op te trekken.

NLX-beproevingen in de praktijk

Gemeente Amsterdam en Gemeente Utrecht testen NLX intern. Beiden zien in NLX niet alleen als een oplossing voor gegevensuitwisseling tussen organisaties, maar juist ook binnen de gemeente.

Lazo Bozarov: “We zetten NLX nu eerst in voor het proces van bestuurlijke besluitvorming. Mede door NLX en een nieuw ontwikkelde API hebben we ervoor gezorgd dat bestuurlijke documenten niet in de cloud worden opgeslagen, maar in Open Zaak. Daarnaast hebben we extra deelschermen gemaakt voor het aanbieden en autoriseren van stukken. Zo heeft de betrokkene in het proces aan de voorkant een integrale klantoplossing. Aan de achterkant regelt NLX de autorisatie en logt wat er gebeurt.”

Berent Daan: “Tot nu toe is NLX veelal gepositioneerd als uitwisselingsmechanisme tussen organisaties. Wij zouden heel graag zien dat er ook intern een standaard voor gegevensuitwisseling komt. Binnen Amsterdam zetten we NLX in voor Registratie Vakantie Verhuur en we gaan de komende tijd kijken hoe we NLX nog meer in kunnen zetten. De agile aanpak werkt hierin voor ons perfect. Het is mooi om met een usercase te beginnen, te testen en te verbeteren. Om vervolgens vanuit daar weer verder op te schalen. ”

Flexibel en wendbaar

Voor Berent Daan ziet de ideale wereld er als volgt uit. “In de ideale wereld hebben we met elkaar een basis die gevormd wordt door veilige en betrouwbare hosting met zoveel mogelijk gestandaardiseerde modellen voor onze gegevens. Storage onderin met gegevens daar bovenop. Daarboven weer een laag met NLX en daarbovenop de enorme variëteit aan toepassingen, applicaties en apps die iedere gemeente heeft.
Dan zet je NLX in als losse component in de totale IT-architectuur en dat stimuleert dat alle overige functionaliteiten ook meer als losse componenten kunnen worden ontwikkeld. Zo creëer je meer een verzameling van ‘kleinere’ toepassingen, die in de basis dezelfde gegevens gebruiken. De verschillende oplossingen bovenop kun je dan zien als oplossingen die zo weer vervangbaar of aanpasbaar zijn. Zonder dat de onderlagen hierdoor worden geraakt.”