Impactanalyse NLX, van ontwikkeling naar opschaling

Met de informatiekundige visie Common Ground gaan gemeenten collectief de informatievoorziening eenvoudiger, sneller en slimmer inrichten. Daarmee kunnen gemeenten tijdig en flexibel diverse maatschappelijke opgaven realiseren. De afgelopen jaren hebben we de visie vastgesteld, een innovatie-aanpak uitgewerkt en enkele componenten ontwikkeld. Nu moeten we aantonen dat Common Ground werkt in de praktijk. En vaststellen wat er nodig is om Common Ground-oplossingen in het hele land te kunnen gebruiken. Momenteel worden een aantal praktijkproeven uitgevoerd met NLX. In deze fase liet VNG Realisatie ook een impactanalyse uitvoeren. Doel: achterhalen wat nodig is voor opschaling.

Wat is NLX?

Common Ground is de hervorming van de gemeentelijke informatievoorziening, door op een andere manier om te gaan met gegevens. Uitgangspunt daarbij is het scheiden van data van de applicaties en processen waarin zij gebruikt worden. Daarvoor heb je (landelijk) een integratiefunctionaliteit nodig waarmee je data veilig en efficiënt uitwisselt. NLX, geïnspireerd op de Estlandse X-Road, voorziet daarin. NLX bestaat uit software en afspraken, zoals gebruiksvoorwaarden. Samen vormen ze het NLX-stelsel

Wat is de meerwaarde?

Door gegevens te scheiden van de applicaties en processen waarin zij gebruikt worden:

• Kunnen gemeenten sneller en flexibel vernieuwen en daardoor beter inspelen op maatschappelijke opgaven.
• Worden gegevens niet meer gekopieerd, lokaal opgeslagen en bewerkt, waardoor fouten in de dienstverlening worden voorkomen.
• Kunnen overheden gemakkelijker voldoen aan privacywetgeving.
• Krijgen inwoners en ondernemers meer regie op hun eigen gegevens.

NLX maakt het mogelijk dat de gebruikers van data – zoals gemeenten, ketenpartners, en burgers – verbinding kunnen maken met applicaties via zogenoemde API’s (application programming interface). Deze API’s kun je zien als digitale stekkerdozen waardoor verschillende systemen met elkaar kunnen communiceren en gegevens uitwisselen. NLX zorgt ervoor dat dat eenvoudig, transparant en veilig kan.

Wat is nodig voor opschaling?

Gebruikerstesten

NLX, dat ontwikkeld wordt binnen VNG Realisatie, is een onmisbaar onderdeel van Common Ground. Daarom wordt zorgvuldig en in de praktijk beproefd hoe het nu staat met de ontwikkeling ervan. Vooralsnog niet op grote schaal.

Het doel van de impactanalyse is het verder in kaart brengen van de toegevoegde waarde, uitvoerbaarheid, opschaalbaarheid, impact en knelpunten van NLX. Belangrijk is om te vermelden dat deze impactanalyse een momentopname is: een ‘foto’ van een eerste gebruikerstest van een gereed product in een proeftuin. In lijn met de agile-werkwijze die wordt gehanteerd (relatief klein beginnen, testen met gebruikers, aanpassen op basis van leerervaringen) volgt later opschaling.

Beschikbaarheid van API’s

In het geval van NLX hangt die opschaling samen met de brede beschikbaarheid van API’s voor bijvoorbeeld bronsystemen en kernapplicaties. Zodra meer API’s beschikbaar komen, kunnen meer gemeenten, ketenpartners en marktpartijen bij de opschaling betrokken worden. En kan de meerwaarde van NLX als landelijke integratiefaciliteit worden aangetoond in de praktijk.

Toch, of juist daarom is in deze fase al gekozen voor een impactanalyse. Op basis van de bevindingen worden er aanbevelingen voor opschaling geformuleerd.

Uitkomsten en aanbevelingen

Een verwachtte uitkomst van de analyse is dat beslissers binnen gemeenten het lastig vinden zich een beeld te vormen van de status van NLX en hoe het stelsel voor hun organisatie kan werken. Voor managers en bestuurders is het mede daardoor moeilijk om richting te geven en om middelen vrij te maken om de transitie naar NLX in te zetten. Een belangrijke aanbeveling uit de impactanalyse is dan ook dat er activiteiten ondernomen moeten worden die zich richten op het vergroten van kennis over en draagvlak voor NLX; denk aan community building en implementatieondersteuning.

Het rapport dat naar aanleiding van de impactanalyse is opgesteld, kun je hieronder downloaden. We delen hier de belangrijkste uitkomsten en aanbevelingen.
Zorg in een eerste stap voor:

• Een heldere governance waarbij aandacht is voor de ontwikkelwijze van gemeenten en voor de continuïteit van de doorontwikkeling en het beheer van NLX.
• Duidelijkheid over de uniciteit van het NLX-stelsel. Gemeenten verwachten van de VNG een onderbouwd besluit waarom op NLX is ingezet als landelijke integratiefunctionaliteit en wat de positie daarin is van de markt.
• Een onderbouwing van de gemaakte keuzes in de landelijke integratiefunctionaliteit. Denk hierbij aan de precieze invulling van de componenten en een keuze voor de doorontwikkeling van NLX: als software of als standaard.

Voor het vervolg geven de stellers van de impactanalyse als doorkijk de volgende aanbevelingen mee:

• Geef inzicht en een vergezicht en creëer samenhang tussen de architectuur van de beoogde integratiefunctionaliteit en de bestaande gemeentelijke ICT-architectuur op dit gebied.
• Maak een analyse van het gegevenslandschap in relatie tot ketenpartners. Geef op basis daarvan aan waar grootschalig gegevensuitwisseling plaatsvindt tussen gemeenten en deze ketenpartners. Dit helpt bij het bepalen waar de integratiefunctionaliteit het beste ingezet kan worden. Organiseer vervolgens experimenten met NLX op deze punten.
• Zorg voor bestuurlijke borging en meer bekendheid en kennis over het NLX-stelsel bij gemeenten en ketenpartners.
• Betrek voor community building ook gemeenten die niet bij de ‘koplopers’ zitten. En werk het Groeipact met marktpartijen verder uit door hen ook actief te betrekken bij experimenten.
• Het gaat niet alleen om de techniek, maar zeker ook om bewustwording en kennisvergroting van ambtenaren op alle niveaus (van bestuur, management en uitvoering) over de wijze van gegevensuitwisseling en de kansen die nieuwe technologieën bieden om dit eenvoudiger, transparanter en veiliger te organiseren.

De verschillende aanbevelingen worden de komende periode opgepakt.

Download

2020 09 VNG_NLX Impactanalyse DEF.pdf