Bestemming onbekend? Onderweg naar Common Ground

Donderdagmorgen, in de trein naar Eindhoven; de Common Ground-documentatie beschrijft nieuwe sporen, parallel aan bestaande infrastructuur. Tegelijkertijd zorgt gebrek aan spoorcapaciteit ervoor dat mijn intercity gedwongen wordt zijn route stapvoets te vervolgen. Toeval of teken?

Aangekomen bij Fieldlab-HQ Radio Royaal blijkt zich een grote groep gemeentelijke ervaringsdeskundigen en experts op het gebied van dienstverlening en informatievoorziening verzameld. Hun opdracht: het verbinden van de ontwikkelingen rondom Common Ground met de bestaande gemeentelijke ICT-landschappen, en adviseren over wat nodig is om de transitie van bestaand naar nieuw mogelijk te maken.

Punt één op de agenda: een inleiding op de grondslagen en doelen van Common Ground. Die kunnen op instemming rekenen. Gemeenten hebben grotendeels dezelfde taken en lopen bij de uitvoering daarvan tegen vergelijkbare problemen aan. Meer samenwerking biedt kansen de dienstverlening te verbeteren, maar binnen het huidige informatie- en applicatielandschap ontbreken daarvoor de mogelijkheden.

Maar er blijkt ook nog ruimte voor discussie. Hoe belangrijk is het open source-karakter van deze ontwikkelingen? Moeten we niet de doelen – hergebruik en samenwerking – in plaats van er een ontwikkelmodel – open source – speerpunt maken? Welke rol is er voor leveranciers in dit geheel? En hoe zit het met de gemeentelijke organisatie? Hebben we bijvoorbeeld de juiste mensen in huis om de technische kwaliteit van oplossingen te beoordelen? En laat een agile aanpak met bijbehorende onzekerheid en kans op fouten zich wel verenigen met de werkpraktijk van gemeentelijke organisaties?

Een rondgang langs verschillende, tijdens eerdere fieldlabdagen ontwikkelde proof of concepts, laat zien de techniek niet de beperkende factor zal zijn. Die werkt. Functionerende toepassingen zijn echter niet de enige voorwaarde voor succesvolle aansluiting op de Common Ground. Vier man en vrouw sterk proberen we te ontrafelen welke hindernissen gemeenten op de weg daarheen wachten, en wat daaraan te doen. In andere woorden: te beginnen met morgen; wat kan ik als gemeente doen om toekomstige aansluiting op Common Ground mogelijk te maken?

Maar voor we kunnen beoordelen hoe gemeenten kunnen aansluiten, moeten we misschien beginnen met de vraag óf ze dat wel willen. Zijn de argumenten vóór aansluiting bij de Common Ground voldoende overtuigend? Vinden we uiteindelijk continuïteit niet toch belangrijker dan innovatie? Of is dat een valse tegenstelling? De architectuurplaat met het vijflagenmodel blijkt niet voor iedereen de voordelen duidelijk genoeg over te brengen. Sluit de vooral op techniek gerichte communicatie voldoende aan bij de behoeften van beslissers?

Common Ground vraagt ook om nieuwe ideeën voor softwareontwikkeling. Gaan we dat zelf doen? Kunnen we hergebruik faciliteren door centrale distributie? Kiezen we dan voor het stevig gecontroleerde en gecertificeerde distributiemodel dat Apple voor zijn appstore hanteert? Maar wie bepaalt de waarde van zo’n certificaat? En remt dat niet de innovatie? Aan de andere kant, het free-for-all model dat Google hanteert kent ook problemen. Continuïteit van dienstverlening is voor gemeenten van cruciaal belang. Wie garandeert dat software werkt? Moet een community van gemeenten misschien zelf aan de slag met reviews, sterren of likes?

Interessante gedachten, maar ver verwijderd van de vraag waarmee we begonnen. Wat hebben gemeenten nu concreet nodig om zich vanuit het huidige applicatielandschap voor te bereiden op aansluiting op Common Ground? Wat kan je regelen in overeenkomsten die je nú afsluit? Hoe zorg je dat je straks je data makkelijk van de ene database naar de andere overbrengt? Of van vier verschillende gedupliceerde databases naar één nieuwe? Hoe kan dat proces vanuit de Common Ground-beweging ondersteund worden? Rekening houdend met 380 verschillende landschappen en 380 verschillende snelheden?

Voor 380 verschillende behoeften past niet één stappenplan. En de vloeiende, agile beweging die Common Ground wil zijn laat zich niet faseren. Tegelijkertijd hebben gemeenten hebben behoefte aan een duidelijke richting waarin ze kunnen werken. En aan praktische ondersteuning en begeleiding daarbij.

Of, in spoormetaforen: een onzekere eindbestemming is geen probleem, net zomin als een onregelmatige dienstregeling. Maar gemeenten willen wel weten welke stations het Common Ground-spoor aan zal doen, zodat ze een idee hebben waar ze kunnen overstappen. Met daarbij een paklijst voor bagage, zodat ze goed voorbereid aan de reis kunnen beginnen.